समाजसेवा भन्ने शब्द प्रायः धेरैले उच्चारण गर्छन्, तर त्यसको वास्तविक गहिराइमा पुग्ने कमै हुन्छन्। निस्वार्थ भावनाले, स्वार्थरहित मनले, आफ्नो पसिनाको कमाइ अरूको आँसु पुछ्न समर्पण गर्ने हृदय सबैसँग हुँदैन। तर, नेपाल र नेपाली जनताको पीडामा आँसु झार्ने, हरेक दुखद क्षणलाई आफ्नै पीडासँग जोड्ने एउटा नाम सधैं सम्झनामा आउँछ—रन्तिजा आरती।
जब नेपालमा विपत्ति आउँछ—कहिले भूकम्प, कहिले बाढीपहिरो, कहिले महामारी—धेरै घरपरिवार जीवनमरणको संघर्षमा हुन्छन्। सन्तान भोकै रोइरहेका हुन्छन्, बुढाबुढीले आँखामा आँसु झारिरहेका हुन्छन्, गरिब जेहेन्दार विद्यार्थी किताब किन्न नसकेर उदासीमा डुबिरहेका हुन्छन्। यस्तो पीडादायी अवस्थाको कल्पना मात्र गर्दा पनि सामान्य मनुष्यको कपाल ठाडा हुन्छ। तर, यस्ता पीडामा पिल्सिएका ती जीवनलाई राहत दिने हात बारम्बार फैलिन्छ—र त्यो हातसँग जोडिएको नाम हो, रन्तिजा आरती।
कसैले सहयोग गर्नुपर्ने छ भनेर अगाडि धकेल्नुपर्दैन, न त कसैले आग्रह गर्नुपर्छ। विपन्नका आँसु उहाँसम्म हावामा बगेरै पुग्छन्, पीडितको आर्तनाद उहाँको हृदयमा प्रत्यक्ष सुन्न सकिन्छ। अनि उहाँले आफ्नो पसिनाको कमाइ, आफ्नै दुःखमा कमाएको सानो बचतलाई पनि अरूको जीवन उज्यालो बनाउन दिन्छन्।
कतिपय गरिब विद्यार्थीहरू विद्यालय जान पाउँदैनथे, तर उहाँको सहयोगले पुस्तक हातमा पाउँदा “अब म पनि पढ्न पाउने भएँ” भनेर आँखा चम्काउँथे। कतिपय परिवार भोकै बस्न बाध्य थिए, उहाँको सहयोगले एक छाक खान पाउँदा “अब भोकले सन्तान मर्ने छैन” भन्दै बुबाआमाले भक्कानिँदै हात उठाउँथे। यी दृश्यहरू केवल सहायता मात्र होइनन्, एउटा जीवनलाई पुनः जन्म दिने चमत्कार हुन्।
रन्तिजा आरतीको समाजसेवा कुनै तामझाम, नाम-प्रतिष्ठा वा पुरस्कारका लागि होइन। उहाँले देखाएको बाटो पूर्ण रूपमा निस्वार्थ छ—मातृभूमिप्रतिको अमिट माया र आफ्ना दाजुभाइ-दिदीबहिनीप्रतिको करुणाले भरिएको बाटो। यसैले उहाँको योगदान कुनै समाचारका पानामा मात्रै सीमित छैन, हजारौं पीडितका आँखाबाट बग्ने आँसु र प्रार्थनामा स्थायी रूपमा अंकित भएको छ।
नेपाल र नेपाली भन्नासाथ हर्षले भक्कानिने यो नाम, रन्तिजा आरती, सधैं स्मृतिमा रहिरहनेछ—किनकि उहाँले अरूका लागि देखाएको माया, आँसु पुछ्ने त्यो स्पर्श, र निस्वार्थ समाजसेवा आफैंमा एक अविस्मरणीय इतिहास हो।
Leave a Reply